Zoeken
  • suzannezandstra

Sensomotorische ontwikkeling en creativiteit - tips en tricks

Bijgewerkt op: mei 29

Zo leuk dat Jannie van Kiindmagazine mij uitnodigde voor een insta-live over sensomotorische ontwikkeling en creativiteit. De tijd vloog voorbij en we hadden eigenlijk nog zoveel om over door te kletsen! Vanuit die gedachten schrijf ik deze blog. Eerst zet ik nog even op een rijtje wat de link is tussen sensomotorische ontwikkeling en creativiteit. Onderaan de blog staan de tips en tricks!


Sensomotorische ontwikkeling

In de term vind je ook al de betekenis. Senso staat voor de zintuigen (reuk, smaak, gehoor, zicht, tastzin en evenwicht) en motorisch voor de motoriek. Tijdens het ontwikkelen van de sensomotoriek doen je zintuigen een dansje met je motorische vaardigheden. Door je zintuigen te prikkelen komt er en motorische handeling tot stand, waardoor deze elkaar versterken.


Noortje, mijn dochter van 8 maanden, brengt dat in de praktijk door te experimenteren met eten. Ze proeft, voelt, ruik en oefent daarmee de motorische handeling: het eten oppakken, en naar haar mond brengen (of de zwaartekracht testen, afhankelijk van welk experiment haar meer aanstaat).


Nieuwsgierigheid

Iedereen is van nature nieuwsgierig. Deze aangeboren nieuwsgierigheid zorgt ervoor dat we de wereld om ons heen proberen te leren kennen met onze zintuigen. Maar al te vaak zien wij als volwassenen alleen de nadelige gevolgen van het experiment: de viezigheid, het gevaar, het lawaai. Voor elk experiment is natuurlijk een tijd en ruimte, de hele dag in een omgeving zijn waar het volume van de pannendeksels wordt getest is voor niemand prettig.


Maar hoe moet het dan wel? Het gaat in het begin voornamelijk om het bewust worden van je attitude. Hoe reageer jij doorgaans op de nieuwsgierigheid en het experiment van je kind? Zie je de meerwaarde en het 'leren', of zie je alleen de 'collateral damage'. Als je inziet wat de waarde is van het gedrag, en dat het niet is om het jou lastig te maken, kan je gericht vragen stellen die bijdragen aan de sensomotorische ontwikkeling én aan de ontwikkeling van creativiteit.


Creativiteit

Creativiteit is een vrij abstract begrip, maar is veel beter te vatten als we kijken welke vaardigheden je daaraan kunt koppelen. Lucas, Claxton en Spencer hebben in 2013 een model ontwikkeld waarbij dat heel inzichtelijk wordt gemaakt. De vaardigheden en houdingen die bijdragen aan creativiteit zijn volgens hun: samenwerkend, nieuwsgierig, volhardend, vindingrijk en gedisciplineerd. De vraag die dan ineens relevant is, is: Op welke manier ben jij creatief? In plaats van de dooddoener: Ben je creatief?


Wij als ouders hebben op deze manier een handvat om vragen te stellen die het experiment bevorderen, de nieuwsgierigheid prikkelen en op die manier bijdragen aan de ontwikkeling van creativiteit. Denk hierbij aan de vraag die Jannie opperde tijdens de insta-life: "Wat zou je hier nog meer mee kunnen?" en vragen als:

Hoe zit dat eigenlijk in elkaar?

Wat zie/voel/proef/ruik je (nog meer)?

Welke is het zwaarst/lichtst/hardst/zachts? (dit kan zowel materiaal als muzikaal zijn)


Al deze vragen zetten je aan tot het doen van onderzoek, ofwel een experiment, en daarvoor heb je je zintuigen nodig. En zo is het cirkeltje rond. In een notendop zou je dus kunnen zeggen dat: sensomotorisch spel in combinatie met het stellen van de juiste vragen aanzet tot nieuwsgierigheid, wat een houding is die erg goed van pas komt bij het ontwikkelen van creativiteit.


(Wil je meer weten over creativiteit, wat dat allemaal omvat en hoe je mindset daarbij alles bepalend is? Lees dan de blog:'Ik ben (nog) niet creatief.)


Thuis aan de slag!

Oké! En dan nu lekker aan de slag. Hier heb ik wat ideetjes uitgewerkt voor jullie, waarbij je gebruik kan maken van dagelijkse voorwerpen die we allemaal wel in huis hebben (soms is een lijmpistool wel een fijne extra tool om bij de hand te hebben). Ook neem ik een aantal activiteiten onder de loop zoals een bos- of stadswandeling, naar de speeltuin, of een uitje naar de kinderboerderij en hoop duidelijk te kunnen schetsen hoe je deze activiteiten kan verdiepen.


Voor de aller kleinste

Elk kleintje is anders, maar allemaal doen ze in de basis hetzelfde: het ontdekken van de wereld. Wat is de interesse van jouw kleintje op dit moment? Vanuit de interesse van je baby kan je zelf speelgoed ontwerpen. Noortje is 8 maanden en houdt op dit moment van: voorwerpen tegen elkaar aanslaan, aan koortjes trekken, verschillende structuren voelen, rammelen, spetteren, kleine dingetjes pakken met de pincet-greep, maar ook gaan haar billetjes heen en weer op samba muziek! Hieronder wat plaatjes van speeltjes die je kan ontwerpen en als muziektip: Samba Salad met als favoriete albums 'In het wild' en 'Latina Dinamica' (zie spotify).

Afbeeldingen van Pinterest


Van dreumes tot peuter

De motorische mogelijkheden van dreumesen ontwikkelen zich ontzettend snel! Daar kan je bij sensomotorisch spel op inspelen door ze zowel fysiek als zintuiglijk uit te dagen. Naast het experimenteren wat de dreumes doet leert hij ook door te spiegelen. Meespelen als ouder is dan ook erg leuk en uitdagend voor je dreumes, maak hem/haar maar nieuwsgierig naar alle mogelijkheden!


Bewegen op muziek! De muziek van Les Carnaval Des Animaux leent zich erg goed om met beweging te experimenteren. Pak nog wat oud textiel uit de kast, knip er wat linten van en je hebt gegarandeerd succes. Hoe bewegen de linten op snelle, langzame, hoge of lage muziek? Door samen met je kindje te bewegen op muziek ervaart hij/zij de verschillende muzikale parameters. En is jouw dreumes al toe aan het oefenen van klanken/woorden dan hoor ik jullie nu al grommen bij het lied van de leeuw!

Een parcour in huis. Voor de regenachtige dagen waarop jouw dreumes zijn energie echt even kwijt moet. Haal de kussens maar van de bank en maak met wat boeken, potten en pannen een echte hindernisbaan. Geen zin in de rommel? Koop dan een rolletje tape en zet een parcour uit op de grond. Ook deze activiteit kan je door middel van muziek stimuleren, het zet een bepaalde sfeer neer. Wil je dat je kindje heel voorzichtig beweegt kies dan bijvoorbeeld muziek uit van Debussy: https://www.youtube.com/watch?v=9Fle2CP8gR0



Zoek je een activiteit waarbij de tast wordt gestimuleerd, dan is het maken van een 'sensory bin' ook een hele leuke optie. In een sensory bin kan je losse materialen plaatsen waar je kindje mee kan experimenteren denk aan: water met schijfjes van verschillende citrusvruchten, cloud dough: https://www.youtube.com/watch?v=WAKFC5-E-6w en havermout met verschillend gereedschap of speeltjes. Voor deze leeftijd zou ik er rekening mee houden dat het niet gevaarlijk is om te proeven of op te eten. Op pinterest vind je nog veel meer van dit soort ideetjes onder de zoekterm: sensory bin.





Voor de avonturiers tot 100 jaar

Vanaf dat jouw kindje (goed) kan praten gaat er weer een nieuwe wereld aan mogelijkheden open om de creativiteit te stimuleren. Niet alleen de nieuwsgierigheid wordt geprikkeld door het aanreiken van sensomotorische activiteiten, ook de vragen die jij je kindje stelt worden nu steeds belangrijker. De nadruk leggen op het experiment, ontdekken en het proces is wat ervoor zorgt dat het kind zijn creatieve vaardigheden (zoals omschreven in het model van Lucas, Claxton en Spencer, 2013) ontwikkeld.


Vragen die zowel de zintuigen aanzetten, de nieuwsgierigheid prikkelen, experimenteren aanwakkeren en creativiteit bevorderen zijn:

- Wat maakt het hardste/zachtste/hoogste/laagste geluid hier?

- Zoek iets dat glad/ruw/nat/droog/zwaar/licht is!

- Of de aanvulling die Jannie gaf in de insta-life: Zoek 5 voorwerpen en plaats ze van glad naar ruw.

- Een vervolgvraag zou kunnen zijn: wat kunnen we hiermee maken?

- Ik zie ik zie wat jij niet ziet ..... (en dit kan ook met: ik hoor, ik ruik...)

- Maak een paspoort van het eerste dier dat je tegenkomt: naam, leeftijd, karaktereigenschappen, gekke weetjes, etc. (laat je fantasie maar gaan).

- Waar woont ....? Zoek tijdens een wandeling in de stad of het bos een ongewoon huisje. Dit kan voor een bestaand of fantasie figuurtje zijn.


Dit type vragen en opdrachtjes kan elke uitje meer verdieping geven. Een wandeling wordt zo ineens een speurtocht. De gedachte achter deze vragen en activiteiten is om het creatieve vuurtje van je kind aan te zetten en je kind te prikkelen om de omgeving (zintuiglijk) anders te benaderen. Zodra het kind het oppakt zal het zelf komen met 'out of the box' ideetjes. Vanaf dat moment hoef je alleen nog maar te kijken, genieten en mee te spelen als de situatie daarom vraagt.

Verder raad ik het boek 'how to be an explorer of the world' aan. Dit bijzondere doe-boek staat vol met opdrachten die je helpen op een frisse manier naar de wereld om je heen te kijken. De opdrachten zijn niet leeftijd gebonden en daarom ook als volwassenen erg leuk om uit te voeren (samen met je kindje).


Tot slot

Ik hoop dat deze blog je nét dat zetje geeft om hier lekker mee aan de slag te gaan. Ik ben erg benieuwd of de tips en tricks in de praktijk voor jullie werken en hoe de uitwerking van het zelfgemaakte speelgoed eruit ziet! We kunnen verder kletsen op instagram of laat hier een reactie achter onder de blog,.


Liefs,

Suus

184 keer bekeken0 reacties

Recente blogposts

Alles weergeven